Portugal heeft het toezicht op zijn medicinale cannabissector het afgelopen jaar aangescherpt, omdat gebrekkige administratie en tekortschietende traceerbaarheid criminelen de ruimte gaven om duizenden kilo's cannabis om te leiden. Dat zegt Infarmed, de Portugese geneesmiddelenautoriteit. Het probleem zat volgens de toezichthouder in papierwerk en partnercontroles, niet in de kwaliteit van de medicijnen zelf. Exportcertificaten worden inmiddels binnen 12 dagen afgegeven. Dat is belangrijk, want Portugal is de grootste exporteur van medicinale cannabis in Europa. Lange vergunningstrajecten en reputatieschade drijven handelsketens nu richting andere landen.
Portugal als toegangspoort tot de Europese cannabismarkt
Portugal geldt al jaren als de 'deur' naar Europa voor medicinale cannabis. Producenten uit binnen- en buitenland gebruiken het land om te telen, te verwerken en te certificeren. Daarna gaat de cannabis door naar afzetmarkten als Duitsland. De cijfers laten zien hoe groot die rol is. Volgens Infarmed ging er in 2025 79.883 kg cannabis het land uit, en in de eerste helft van 2026 al meer dan 66.000 kg.
Die positie staat nu onder druk. Na een grootschalig politieonderzoek volgden strengere controles en een flinke achterstand in vergunningen. Operators zagen hun planning in duigen vallen.
Op de Portugal Medical Cannabis-conferentie (PTMC) in Lissabon gaf Infarmed op 10 september 2026 tekst en uitleg. Daar spraken Vasco Bettencourt, directeur van de licentie-eenheid binnen de directie Inspectie en Licenties, en Ana Rita Martins, GMP-inspecteur bij Infarmed. Hun boodschap was helder: het strengere optreden is bedoeld als fundament voor de sector, niet als blokkade.
Voor ons als growers is dat een herkenbaar principe. Een sterk product zonder kloppende administratie is in een gereguleerde markt simpelweg niets waard.
Operatie Erva Daninha: zo werkte de fraude
De aanleiding voor de strengere aanpak was 'Erva Daninha', Portugees voor 'onkruid'. Dat is de naam van een onderzoek van de Portugese recherche. In mei 2025 vervolgde het DCIAP, het centrale Portugese parket voor onderzoek naar zware criminaliteit, 24 verdachten: 13 personen en 11 bedrijven. De aanklachten luiden criminele organisatie, zware drugshandel, witwassen en valsheid in geschrifte.
Volgens de aanklacht, waarover Observador en Executive Digest berichtten, vervalste het netwerk invoercertificaten. Een invoercertificaat is een document waarmee de autoriteit van het ontvangende land verklaart dat een zending legaal mag worden ingevoerd. Op papier ging de cannabis naar de Democratische Republiek Congo, Guinee-Bissau en Kenia. In werkelijkheid werd ze naar Europese markten omgeleid.
De details zijn opvallend:
- Een certificaat dat aan een Guinese autoriteit werd toegeschreven, had als vervaldatum 30 februari 2024. Die datum bestaat niet, maar het document werd toch goedgekeurd.
- In 2024 en 2025 werd ongeveer 5.533 kg aangegeven voor export naar Congo. Congo registreerde geen enkele bijbehorende invoer.
- In 2025 ging een zending van 357 kg naar Kenia, terwijl de goedgekeurde nationale invoerraming van dat land 300 gram bedroeg.
Uit de processtukken blijkt dat Infarmed door de documenten is misleid en niet medeplichtig was. Toch hield de kritiek van zowel de sector als de overheid aan.
Traceerbaarheid, niet het product, was het zwakke punt
Bettencourt benadrukte in Lissabon dat de zwakke plekken in de keten zaten en niet in het eindproduct. Infarmed heeft daarom het toezicht versterkt op drie gebieden:
- Traceerbaarheid: het vermogen om elke partij cannabis van teelt tot eindbestemming aantoonbaar te volgen.
- Afvalbeheer: de gecontroleerde en geregistreerde vernietiging van plantresten en afgekeurd materiaal, zodat niets ongemerkt uit de keten verdwijnt.
- Kwalificatie van klanten en leveranciers: de verplichte controle of handelspartners echt bestaan, over de juiste vergunningen beschikken en betrouwbaar zijn.
Juist op deze punten ontstonden de gaten waardoor strafrechtelijke onderzoeken nodig werden. Volgens de toezichthouder was een groot deel van de omgeleide cannabis en vervalste documenten eerder ontdekt als de traceerbaarheid goed was bijgehouden. Een zending van 357 kg tegenover een raming van 300 gram valt direct op wanneer iemand de cijfers naast elkaar legt.
Infarmed noemde schorsing, intrekking en niet-verlenging van vergunningen nadrukkelijk 'geen doelen'. Het zijn juridische instrumenten om tegen niet-naleving op te treden. Voor operators die hun zaken op orde hebben, is dat een geruststellende boodschap. Voor de rest is het een duidelijke waarschuwing.
Vergunningen: van maanden naar twaalf dagen
De lange doorlooptijd van certificaten is sinds de politieoperatie het grootste pijnpunt voor de sector. Een exportcertificaat is de officiële vergunning waarmee een zending medicinale cannabis legaal het land mag verlaten. Zonder dit document staat alles stil.
Tijdens de sessie stelde iemand uit het publiek dat de afgifte in Portugal twee tot drie maanden duurt, tegenover 28 uur in Zwitserland. Bettencourt reageerde dat het nieuwe nationale platform de afgifte heeft teruggebracht tot 12 dagen. Infarmed verwacht dat de termijn nog verder omlaag kan.
| Situatie | Doorlooptijd exportvergunning | Bron |
|---|---|---|
| Portugal, volgens operators | Ongeveer 2 tot 3 maanden | Vraag uit het publiek op PTMC |
| Portugal, met het nieuwe platform | 12 dagen | Infarmed |
| Zwitserland | 28 uur | Vraag uit het publiek op PTMC |
Twaalf dagen is een flinke verbetering ten opzichte van maanden wachten. Het verschil met Zwitserland blijft echter groot. Wie een internationale keten opzet, houdt rekening met elke dag oponthoud, want stilstaande voorraad kost geld en drukt de versheid van het product. Daarom blijft de vraag of 12 dagen genoeg is om Portugal concurrerend te houden.
Nieuw rapportagemodel en bredere inspecties
Naast snellere vergunningen zet Infarmed in op betrouwbare data. In juni 2026 zijn een nieuw nationaal rapportageplatform en een kwartaalrapportagemodel goedgekeurd. Bedrijven met een vergunning melden voortaan elk kwartaal hun productiegegevens. De toezichthouder kan die gegevens controleren in plaats van ze alleen te ontvangen. Om de nieuwe verplichtingen in te voeren, zegt Infarmed sinds juni ruim 14 overleggen met licentiehouders te hebben gevoerd.
GMP-inspecteur Ana Rita Martins lichtte toe dat ook de inspecties zijn uitgebreid. GMP staat voor Good Manufacturing Practice, de Europese kwaliteitsnorm voor de productie van geneesmiddelen, waaronder medicinale cannabis. Tot voor kort richtten inspecties zich vooral op nieuwe aanvragers. Nu worden ook bestaande en gevestigde operators doorgelicht.
De sector juicht dat toe, want gelijke regels voor iedereen beschermen bonafide bedrijven tegen oneerlijke concurrentie. Er is ook een keerzijde. De extra inspecties kosten capaciteit, en dat leidt tot frustratie over trage verlengingen van vergunningen. Strenger toezicht en snellere procedures trekken dus aan dezelfde beperkte middelen. Hoe Infarmed die balans vindt, bepaalt voor een groot deel of operators blijven.
Transparantie: de cijferkloof met Duitsland
De zaak zette ook de informatievoorziening van Infarmed in de schijnwerpers. Het ging daarbij niet om de juistheid van de cijfers, maar om hoe snel ze werden gepubliceerd.
Duitsland is de grootste handelspartner van Portugal op dit gebied, en Duitsland publiceerde eerder. Het BfArM, het Duitse federale instituut voor geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, registreerde voor 2025 een invoer van 55,1 ton medicinale cannabis uit Portugal. In het eerste kwartaal van 2026 kwam daar nog eens 10 ton bij. Op dat moment liep het openbare activiteitenoverzicht van Infarmed nog maar tot november 2024.
Begin augustus stelde de oppositiepartij Iniciativa Liberal, een liberale partij in het Portugese parlement, vragen aan de minister van Volksgezondheid. Die gingen over de vertraagde vergunningen en de ontbrekende cijfers over export en voorschriften in 2025. Twee weken later, op 21 augustus, publiceerde Infarmed de gegevens:
- 79.883 kg geëxporteerde cannabis in 2025
- 7.023 voorschriften voor patiënten in 2025
De exportcijfers sluiten aan bij de Duitse invoerregistratie. Dat bevestigt dat het probleem in de timing zat en niet in de nauwkeurigheid. Staatssecretaris van Volksgezondheid Ana Povo had op 26 juni 2026 al aangekondigd dat 'corrigerende maatregelen' om de toezichtscapaciteit te versterken in gang waren gezet.
Wat dit betekent voor de Europese handelsketen
De gevolgen van het strengere toezicht zijn al te zien in de handelsstromen. Business of Cannabis meldde onlangs dat de Canadese export van cannabisbloemen naar Portugal met 86,6% is gedaald ten opzichte van de piek in april 2025. Die volumes gaan nu rechtstreeks naar Duitsland, zonder Portugese tussenstap.
Toch blijft de totale Portugese export volgens Infarmed groeien. Met meer dan 66.000 kg in de eerste helft van 2026 ligt het land op koers om het record van 79.883 kg uit 2025 te verbreken. Portugal verliest dus vooral zijn rol als doorvoerland voor buitenlandse bloemen, terwijl de eigen productie stand lijkt te houden.
Veel gevestigde internationale ketens lopen nog via Portugal, dus exporteurs zullen de maatregelen verwelkomen. De grote vraag is of 12 dagen doorlooptijd en kwartaalrapportages genoeg zijn om verdere verschuiving te voorkomen. Andere Europese verwerkingscentra werken vaak sneller en dragen minder reputatierisico.
Ons standpunt is helder: kwaliteit en transparantie gaan samen. Een land dat zijn keten aantoonbaar schoon houdt, bouwt aan vertrouwen op de lange termijn. Als Infarmed de snelheid op orde krijgt, kan het strengere toezicht Portugal uiteindelijk sterker maken. No mediocre geldt ook voor regelgeving.
Veelgestelde vragen
Wat is Infarmed?
Infarmed is de nationale autoriteit voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten in Portugal. De organisatie geeft vergunningen af voor de teelt, verwerking en export van medicinale cannabis. Ook inspecteert ze bedrijven op naleving van kwaliteitsnormen zoals Good Manufacturing Practice. Daarnaast publiceert Infarmed officiële cijfers over export en voorschriften voor patiënten.
Wat was operatie Erva Daninha precies?
Erva Daninha was een Portugees politieonderzoek naar een crimineel netwerk dat invoercertificaten vervalste. Op papier ging medicinale cannabis naar Congo, Guinee-Bissau en Kenia, maar in werkelijkheid naar Europese markten. In mei 2025 werden 24 verdachten vervolgd, onder wie 11 bedrijven, onder meer voor drugshandel en witwassen.
Hoe lang duurt een Portugese exportvergunning voor medicinale cannabis nu?
Volgens Infarmed duurt de afgifte van een exportcertificaat sinds de invoering van een nieuw nationaal platform ongeveer 12 dagen. Operators spraken eerder van twee tot drie maanden. De toezichthouder verwacht de termijn verder te verkorten. Ter vergelijking: in Zwitserland kan zo'n vergunning binnen 28 uur worden afgegeven.
Was er iets mis met de kwaliteit van de Portugese cannabis?
Nee. Volgens Infarmed lagen de problemen bij traceerbaarheid, administratie, afvalbeheer en de controle van handelspartners, niet bij het product zelf. Criminelen misbruikten zwakke plekken in het papierwerk om partijen om te leiden. De medicinale kwaliteit van de cannabis stond in het onderzoek niet ter discussie.
Hoeveel medicinale cannabis exporteert Portugal?
Portugal exporteerde in 2025 volgens officiële cijfers 79.883 kilo medicinale cannabis. Daarmee is het de grootste exporteur van Europa. In de eerste helft van 2026 ging er al meer dan 66.000 kilo het land uit. Duitsland is de belangrijkste afnemer, met 55,1 ton geregistreerde invoer uit Portugal in 2025.
Waarom verleggen sommige bedrijven hun handel weg van Portugal?
Lange vergunningstrajecten, strengere inspecties en reputatieschade na de fraudezaak maken andere Europese verwerkingscentra aantrekkelijker. Die werken vaak sneller en dragen minder risico. Canadese bloemexport naar Portugal daalde met 86,6% ten opzichte van april 2025, omdat die volumes nu rechtstreeks naar Duitsland gaan.
Wat houdt het nieuwe kwartaalrapportagemodel in?
Sinds juni 2026 moeten Portugese bedrijven met een cannabisvergunning elk kwartaal hun productiegegevens melden via een nationaal rapportageplatform. Infarmed kan die gegevens controleren en vergelijken met export- en importdata. Zo moeten afwijkingen, zoals zendingen die nergens aankomen, sneller opvallen dan onder het oude systeem.
Bronnen
- Infarmed – Autoridade Nacional do Medicamento e Produtos de Saúde, Infarmed, 2026-08-21
- BfArM – Cannabis als Medizin, Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte, 2026-01-01
- Observador – nieuwsdienst, Observador, 2025-05-01
- Executive Digest – zakelijke nieuwsdienst, Executive Digest, 2025-05-01
Nederland